Lubin - Mury obronne

Mury obronne
(nr rej.: 1114 z 4.07.1964)

 

Budowę murów miejskich w Lubinie rozpoczęto w połowie XIV wieku (okres panowania w Lubinie księcia Ludwika I – 1348-1358 r.). Najprawdopodobniej wznoszono je w miejscu starych wałów ziemnych wzmocnionych palisadą, które otaczając miasto spełniały funkcję obronną. Mury wykonano z kamienia łupanego, cegły i głazów narzutowych, powiązanych wapienną zaprawą. Pierwotna wysokość murów wynosiła od 4 do 5 m, a grubość od 1,5 m. w partii szczytowej do ponad 2 metrów w partii przyziemnej. W XV wieku mury podwyższono średnio o 1 metr. W późniejszym okresie ubytki uzupełniano cegłą. Obronność murów wzmacniało łącznie piętnaście zamkniętych i otwartych od strony miasta baszt łupinowych, wzniesionych na planie prostokąta, które stały od siebie w odległości od 40 do 50 m. Wejścia do miasta strzegły bramy: Głogowska, Ścinawska i Legnicka, zwana również Wrocławską, oraz furta kościelna. Najbardziej ufortyfikowana była brama Głogowska z basztą bramną. Brama Głogowska posiadała podwójne mury oraz przedbramie z potrójną fosą. Pozostałe bramy miały podwójne mury oraz przedbramia, i podwójne fosy. W miejski system obronny włączono także odbudowane i znacznie rozbudowane założenie zamkowe. Całość sprawiła, że ówczesny Lubin był jednym z najbardziej ufortyfikowanych miast na Śląsku i w dużej mierze dzięki temu systemowi obronnemu skutecznie oparł się dwukrotnym najazdom husytów w latach 1428 i 1431. Pod koniec XIV wieku w południowej części murów wybito furtę kościelną dla pieszych, która prowadziła z przykościelnego placu do cmentarza przeniesionego poza obręb murów. Furta została zabezpieczona niewielkim przedbramiem, a dodatkowe wzmocnienie obronne furty stanowiła znajdująca się obok kwadratowa baszta, nadbudowana w końcu XV wieku i rzekształcona w wysoką kampanilę – dzwonnicę przewyższającą świątynię, z którą została połączona podwieszonym, ceglanym gankiem łękowym. Pierwotnie zwieńczenie murów i baszt od strony miasta stanowiły pomosty bojowe z blankami. Jedną z nich jest dzwonnica, stojąca w miejscu baszty z XV wieku. W XV i XVI wieku w związku z coraz powszechniejszym użyciem broni palnej i zmianą działań oblężniczych, istniejący system obronny murów zmodernizowano i rozbudowano. Górne kondygnacje baszt wyposażono w strzelnice artyleryjskie, a za murem wzniesiono wały ziemne z drugą fosą.


Do chwili obecnej, na znacznym odcinku obwodu starego miasta, zachowało się w dobrym stanie około 70% dawnych miejskich murów obronnych oraz część założeń fortyfikacyjno-obronnych. Z piętnastu baszt i półbaszt na planie prostokąta przetrwało sześć, w tym od południowo-zachodu, ceglana, pełniąca rolę wieży wartowniczej. Zachował się mur w południowo zachodnim narożniku miasta, odcinki muru oraz wieża przy kościele parafialnym pw. MB Częstochowskiej, mur okalający kompleks zamkowy oraz wieża bramy Głogowskiej.

opr. Piotr Bieruta

 

 

Literatura:
Kurt Bimler Die schlesischen massiven Wehrbauten. Band 4. Fürstentum Liegnitz Kreise Liegnitz, Goldberg, Lüben, Breslau 1943
Jerzy Pilch Leksykon zabytków architektury Dolnego Śląska, Warszawa 2005
Bogusz G. Steinborn Lubin, Wrocław 1969
Zabytki Sztuki w Polsce. Śląsk, (praca zbiorowa pod red. Sławomira Brzezickiego, Christine Nielsen, Grzegorza Grajewskiego, Dietmar Poppa), Warszawa 2006