Orsk - Park

Orsk (Urschkau)

 

Park
(nr rej.: 630/L z 11.05.1982)

 

W otoczeniu pałacu w Orsku znajduje się rozległy park krajobrazowo-naturalistyczny, którego początki sięgają XVII stulecia.


Obecny układ parku tworzony był zapewne od lat sześćdziesiątych lub siedemdziesiątych XIX wieku, po przebudowie rezydencji. Utworzono go z części północnej usytuowanej przy pałacu i zawierającej się w obrębie terenów dworskich oraz części południowej założonej pomiędzy ciekami wodnymi, na południe od terenów dworskich. Na osi tylnej elewacji pałacu stworzono sadzawkę otoczoną tujami. Ponadto na tej samej osi wykonano przecinkę w drzewostanie parkowym zachodnim, eksponując oś widokową. Na południowy zachód od przypałacowej części parku znajdowała się rozległa polana otoczona zwartymi masywami przecinanymi promenadami. Park został założony na bazie zastanego drzewostanu, wzbogaconego początkowo głównie przez robinie i kasztanowce i z końcem XIX wieku przez iglaki. Tymi ostatnimi wprowadzonymi jako las wypełniono część polany. Od północy park sąsiadował z dworskim ogrodem uprawnym, na terenie którego blisko skrzyżowania dróg wzniesiono w roku 1881 niewielki dom ogrodnika utrzymany w stylu zabudowy wiejskiej. Przypałacową część folwarku oddzielono od pozostałej drogą obsadzoną kasztanowcami, a na podjeździe przed pałacem założono gazon. Obecnie park nie jest pielęgnowany, a jego kompozycja w znacznym stopniu została zatarta. Czytelne są jednak historyczne granice założenia.

 

opr. Piotr Bieruta, Paula Chruściel

Literatura:
Jan Biliński, Lubin i okolice, Wrocław 1976
Nikolaus Henelius, Silesiographia Renovata, p.1, Wratislavie-Lipsiae 1704
Konrad Klose, Beiträge zur Geschichte der Stadt Lüben, Lüben 1924
Henryk Rusewicz Zamki, dwory i pałace powiatu lubińskiego, Lubin 2009
Zabytki Sztuki w Polsce. Śląsk, (praca zbiorowa pod red. Sławomira Brzezickiego, Christine Nielsen, Grzegorza Grajewskiego, Dietmara Poppa), Warszawa 2006

Orsk - Pałac

Orsk (Urschkau)


Pałac
(nr rej.: 785/L z 28.12.1987)

 

Najstarsza siedziba szlachecka w Orsku powstała w 1603 roku dla rodu von Kanitz. Obiekt został znacznie rozbudowany w 1660 roku. Ostateczny kształt rezydencja otrzymała po gruntownej modernizacji z połowy XIX stulecia, przeprowadzonej dla rodu von Block. Powstał wówczas pałac utrzymany w stylu berlińskiego neoklasycyzmu. Po 1945 roku obiekt został pozbawiony należytej opieki, obecnie pozbawiony dachu – niszczeje.

Pałac założony na planie prostokąta ze skrzydłem od strony północnej. Posiada dwie kondygnacje z trzecią kondygnacją mezanina. Na osi fasady (strona wschodnia) znajduje się pseudoryzalit, z zamkniętymi półkoliście oknami salonu piano nobile, zwieńczony na poziomie mezanina spłaszczonym, trójkątnym naczółkiem. Od strony zachodniej – parkowej do bryły pałacu przylega jednokondygnacyjna dobudówka z tarasem widokowym. Pośrodku dachu szczątkowo zachowana kwadratowa wieża-belweder.

opr. Piotr Bieruta

Literatura:
Jan Biliński, Lubin i okolice, Wrocław 1976
Nikolaus Henelius, Silesiographia Renovata, p.1, Wratislavie-Lipsiae 1704
Konrad Klose, Beiträge zur Geschichte der Stadt Lüben, Lüben 1924
Henryk Rusewicz Zamki, dwory i pałace powiatu lubińskiego, Lubin 2009
Zabytki Sztuki w Polsce. Śląsk, (praca zbiorowa pod red. Sławomira Brzezickiego, Christine Nielsen, Grzegorza Grajewskiego, Dietmara Poppa), Warszawa 2006