Chobienia - Kościół par. pw. śś. Piotra i Pawła

Chobienia (Köben a. O.)

 

Kościół par. pw. śś. Piotra i Pawła
(nr rej.: 1760 z 11.07.1966)

 

Świątynia zbudowana została na przełomie XV i XVI stulecia. Gruntowna przebudowa budynku odbyła się w latach 1584-1587 z inicjatywy ówczesnego właściciela Chobieni Georga von Kottwitza. Obiekt przebudowywano także w 1780 roku, restaurowano w I połowie XIX wieku oraz, po zniszczeniach z 1945 roku, remontowano w 1962 roku.


Kościół jest jednonawową, orientowaną budowlą z węższym, trójbocznie zakończonym prezbiterium. Do korpusu świątyni od strony przylega zakrystia i dwie kaplice, od strony zachodniej – masywna wieża o rzucie prostokątnym przechodzącym w oktagon. Korpus nawowy jest oskarpowany i zwieńczony dachem dwuspadowym. Masyw wieży nakryty jest hełmem ostrosłupowy. Ponad nawą znajduje się płaski strop, nad prezbiterium sklepienie kolebkowe z lunetami. W ścianach świątyni zachowane renesansowe epitafia.

opr. Piotr Bieruta

 

 

Literatura:
Piotr Bieruta Zamek w Chobieni, [W:] Kalendarz Ziemi Lubińskiej 2004
Henryk Ciesielski, Hanna Wrabec Katalog zabytkowych ogrodów i parków województwa legnickiego, Legnica 1997
Konrad Klose Beiträge zur Geschichte der Stadt Lüben, Lüben 1924
Henryk Rusewicz Świątynie powiatu lubińskiego, Lubin 2006
Henryk Rusewicz Zamki, dwory i pałace powiatu lubińskiego, Lubin 2009
Jerzy Pilch Leksykon zabytków architektury Dolnego Śląska, Warszawa 2005
Krzysztof Próchnicki Zamek-Pałac w Chobieni. Zarys dziejów, [W:] Gmina Rudna. Informator. 1992
Robert Weber Schlesische Schlosser T. 1-3. Dresden 1909-1913
Wolfgang Graf von Saurma aus Köben, Köben unter den Herrn von Kottwitz 1477-1638, Köben 1923
Zabytki Sztuki w Polsce. Śląsk, (praca zbiorowa pod red. Sławomira Brzezickiego, Christine Nielsen, Grzegorza Grajewskiego, Dietmara Poppa), Warszawa 2006
Barbara Techmańska Zarys dziejów Rudnej i Chobieni w średniowieczu, [W:] Kalendarz Ziemi Lubińskiej 2004
Emil Tschrsich Geschichte der Stadt Köben a. O., Köben 1928
http://www.rudna.pl/index.php/gmina-rudna/historia

Chobienia - Obręb starego miasta

Chobienia (Köben a. O.)


Obręb starego miasta
(nr rej.: 1941 z 17.05.1968)

 

Początki kształtowania miejskiego układu urbanistycznego Chobieni sięgają początków XIV stulecia. Wówczas miejscowość posiadała już prawa miejskie, jednakże dokładna data ich nadania nie jest znana. Układ miejski został ukształtowany po południowej stronie przeprawy przez Odrę. Był to prostokątny obszar z centralnym rynkiem i nieregularnie okalającą go zabudową miejską. Kamienice pierwotnie skoncentrowane były tylko przy północnej, wschodniej i częściowo przy zachodniej pierzei rynku. Zamknięcie zachodniej pierzei rynku stanowił zamkowy folwark, a południowa, niezabudowana pierzeja rynku była ograniczona terenami rolniczymi. Zabudowę otaczały mury miejskie z trzema bramami: Ścinawską, Głogowską i Odrzańską. W okresie nowożytnym południowy obszar miasta także zyskał zabudowę. W centrum rynku znajdował się ratusz, obok 8-boczny kościół ewangelicki, od strony wschodniej plac z  kościołem farnym p.w. śś. Piotra i Pawła.


Współcześnie zachował się dawny układ ulic i placów na terenie miasta. Na rynku nie istnieje zbór i ratusz. Zachowana jest zabudowa zachodniej i północnej pierzei rynku. Pierzeja wschodnia utrąciła swą zabudowę. Pierzeją południową wypełnia zabudowa o charakterze zbliżonym do zabudowy zagród. Przerzedzona jest też zabudowa ulicy skierowanej ku przeprawie.

opr. Piotr Bieruta

 

 

Literatura:
Piotr Bieruta Zamek w Chobieni, [W:] Kalendarz Ziemi Lubińskiej 2004
Henryk Ciesielski, Hanna Wrabec Katalog zabytkowych ogrodów i parków województwa legnickiego, Legnica 1997
Konrad Klose Beiträge zur Geschichte der Stadt Lüben, Lüben 1924
Henryk Rusewicz Świątynie powiatu lubińskiego, Lubin 2006
Henryk Rusewicz Zamki, dwory i pałace powiatu lubińskiego, Lubin 2009
Jerzy Pilch Leksykon zabytków architektury Dolnego Śląska, Warszawa 2005
Krzysztof Próchnicki Zamek-Pałac w Chobieni. Zarys dziejów, [W:] Gmina Rudna. Informator. 1992
Robert Weber Schlesische Schlosser T. 1-3. Dresden 1909-1913
Wolfgang Graf von Saurma aus Köben, Köben unter den Herrn von Kottwitz 1477-1638, Köben 1923
Zabytki Sztuki w Polsce. Śląsk, (praca zbiorowa pod red. Sławomira Brzezickiego, Christine Nielsen, Grzegorza Grajewskiego, Dietmara Poppa), Warszawa 2006
Barbara Techmańska Zarys dziejów Rudnej i Chobieni w średniowieczu, [W:] Kalendarz Ziemi Lubińskiej 2004
Emil Tschrsich Geschichte der Stadt Köben a. O., Köben 1928
http://www.rudna.pl/index.php/gmina-rudna/historia

Chobienia - Park

Chobienia (Köben a. O.)

 

Park
(nr rej.: 620/L z 11.03.1982)

 

W otoczeni chobieńskiego zamku znajduje się park naturalistyczny założony w II połowie XIX wieku. Park powstał na bazie ogrodu gospodarczego, istniejącego od lat 30-tych XVII stulecia.


Ogród gospodarczy był usytuowany po południowej i wschodniej stronie zamku, wydzielony zachowanymi do dziś częściowo kamiennymi murami. W latach siedemdziesiątych XVII wieku powstał niewielki ogród ozdobny przed wschodnia elewacją pałacu, od strony miasta. Prace przy kształtowaniu niewielkiego parku zawartego w granicach terenu dworskiego otoczonego murem prowadzono od lat sześćdziesiątych XIX w. przez całą druga połowę tego stulecia. W tym tez czasie na terenie danego ogrodu ozdobnego przed pałacem założono basen fontanny i wprowadzono graniczne nasadzenia. Na podjeździe założono kolisty kwietny klomb, który istniał jeszcze w okresie międzywojennym. Na północny zachód od rezydencji znajdował się niewielki staw. Nasadzenia parkowe zgrupowane były także bezpośrednio przy murach zamku. W II połowie XIX w. park o zarysie nieregularnego wieloboku, oddzielony murem od folwarku ujęty był w obrębie murów obrzeżnymi ścieżkami i przedzielony aleją złożoną na osi północ-południe.


Obecnie zaniedbany park zachowany jest w swych historycznych granicach. Czytelne są pozostałości układu alej i parkowych dróg. Dawna kompozycja parku tworzona przez układ polan, masywów i grup drzew jest nieco zatarta przez skupiska samosiewów. Nie istnieje już staw przed pałacem, ale zachowany jest basen fontanny na podjeździe. Najstarsze nasadzenia pochodzą z lat sześćdziesiątych XIX wieku i znajdują się na podjeździe (na terenie barokowego ogrodu). Są to: miłorząb japoński, dwa platany i cis. W centrum parku zachowała się częściowo aleja lipowa, natomiast wzdłuż zachodniej granicy założenia przebiega ścieżka założona na ziemnym nasypie.

opr. Piotr Bieruta, Paula Chruściel

Literatura:
Piotr Bieruta Zamek w Chobieni, [W:] Kalendarz Ziemi Lubińskiej 2004
Henryk Ciesielski, Hanna Wrabec Katalog zabytkowych ogrodów i parków województwa legnickiego, Legnica 1997
Konrad Klose Beiträge zur Geschichte der Stadt Lüben, Lüben 1924
Henryk Rusewicz Świątynie powiatu lubińskiego, Lubin 2006
Henryk Rusewicz Zamki, dwory i pałace powiatu lubińskiego, Lubin 2009
Jerzy Pilch Leksykon zabytków architektury Dolnego Śląska, Warszawa 2005
Krzysztof Próchnicki Zamek-Pałac w Chobieni. Zarys dziejów, [W:] Gmina Rudna. Informator. 1992
Robert Weber Schlesische Schlosser T. 1-3. Dresden 1909-1913
Wolfgang Graf von Saurma aus Köben, Köben unter den Herrn von Kottwitz 1477-1638, Köben 1923
Zabytki Sztuki w Polsce. Śląsk, (praca zbiorowa pod red. Sławomira Brzezickiego, Christine Nielsen, Grzegorza Grajewskiego, Dietmara Poppa), Warszawa 2006
Barbara Techmańska Zarys dziejów Rudnej i Chobieni w średniowieczu, [W:] Kalendarz Ziemi Lubińskiej 2004
Emil Tschrsich Geschichte der Stadt Köben a. O., Köben 1928
http://www.rudna.pl/index.php/gmina-rudna/historia

Chobienia - Zamek

Chobienia (Köben a. O.)

 

Zamek
(nr rej.: 694 z 16.05.1960)

 

Według lokalnej tradycji w Chobieni istniał zamek myśliwski, który miał być wzniesiony z inicjatywy księcia Henryka Brodatego. Nie wiadomo gdzie usytuowana była ta budowla, ale w roku 1910 odkryto w sąsiedztwie obecnego założenia relikty starych murów. Pośrednie wzmianki o zamku dochodzą dopiero z początku XIV, XIV i XV stulecia.


Bryła obecnego założenia powstawała w kilku etapach, z wykorzystaniem fundamentów budowli średniowiecznej. Najstarsze, pochodzące z około 1530 roku jest skrzydło zachodnie. Następnie, w wyniku wielkiej rozbudowy zamku dokonanej przez Georga von Kottwitza w latach 1583-84, zbudowane zostało skrzydło południowe i wschodnie. Około roku 1630 układ planistyczny rezydencji zyskał swój ostateczny kształt poprzez wzniesienie skrzydła północnego. Obiekt otrzymał wówczas kształt czteroskrzydłowego założenia, otaczającego wewnętrzny, czworoboczny dziedziniec. Kolejne modernizacje obiektu miały miejsce krótko po 1722 roku (nowy dach), w 1763 roku (fragmentaryczna barokizacja elewacji i wystroju wewnętrznego), w 1905 roku (przekształcenie układu wnętrz i elewacji w stylistyce eklektyzmu). Obiekt remontowano w 1933 roku. W roku 1945 został częściowo uszkodzony i opuszczony. Remont zadaszenia wykonany został w latach 70. i 80-tych XX wieku. Obecnie zabezpieczony zamek jest remontowany przez prywatnego właściciela.


Zamek jest czteroskrzydłowym budynkiem z wewnętrznym dziedzińcem, z trzema narożnymi alkierzami i z wieżą bramną centralnie usytuowaną w skrzydle południowym. Wszystkie skrzydła posiadają trzy użytkowe kondygnacje. Dostępna jedynie z poddasza czwarta kondygnacja znajduje się w wieży bramnej i basztach skrzydła wschodniego. Wszystkie elewacje zakończone są gzymsami, ponad którymi wznoszą się dachy dwuspadowe. Ponad wieżą znajduje się hełm z latarnią, natomiast baszty zwieńczone zostały hełmami namiotowymi. Na elewacjach zewnętrznych zachowały się fragmenty gładzonego tynku z ze śladami sgraffita. W dziedzińcu w narożach skrzydła południowego umieszczono dwie ćwierćokrągłe wieżyczki schodowe. Detale architektoniczne w postaci obramień okiennych, portali oraz filara w jednym z pomieszczeń wykuto w piaskowcu.

opr. Piotr Bieruta

 

 

Literatura:
Piotr Bieruta Zamek w Chobieni, [W:] Kalendarz Ziemi Lubińskiej 2004
Henryk Ciesielski, Hanna Wrabec Katalog zabytkowych ogrodów i parków województwa legnickiego, Legnica 1997
Konrad Klose Beiträge zur Geschichte der Stadt Lüben, Lüben 1924
Henryk Rusewicz Świątynie powiatu lubińskiego, Lubin 2006
Henryk Rusewicz Zamki, dwory i pałace powiatu lubińskiego, Lubin 2009
Jerzy Pilch Leksykon zabytków architektury Dolnego Śląska, Warszawa 2005
Krzysztof Próchnicki Zamek-Pałac w Chobieni. Zarys dziejów, [W:] Gmina Rudna. Informator. 1992
Robert Weber Schlesische Schlosser T. 1-3. Dresden 1909-1913
Wolfgang Graf von Saurma aus Köben, Köben unter den Herrn von Kottwitz 1477-1638, Köben 1923
Zabytki Sztuki w Polsce. Śląsk, (praca zbiorowa pod red. Sławomira Brzezickiego, Christine Nielsen, Grzegorza Grajewskiego, Dietmara Poppa), Warszawa 2006
Barbara Techmańska Zarys dziejów Rudnej i Chobieni w średniowieczu, [W:] Kalendarz Ziemi Lubińskiej 2004
Emil Tschrsich Geschichte der Stadt Köben a. O., Köben 1928
http://www.rudna.pl/index.php/gmina-rudna/historia