Szkalry Górne - Pałac

Szklary Górne (Ober Gläsersdorf)

 

Pałac
(nr rej.: 271 z 11.05.1961)

 

Barokowy pałac w Szklarach Górnych zbudowany został w latach 1715-1725 dla hrabiego Johanna Heinricha d`Hautois de Bronne, na miejscu renesansowego dworu otoczonego fosą. Twórcą projektu rezydencji był prawdopodobnie J.B. Peintner. Na jego autorstwo wskazują cechy stylistyczne budowli, ale nie potwierdzają tego świadectwa pisane. Rezydencja została nieznacznie przebudowana około 1900 roku, remontowana w latach 1970-1971. Po II wojnie światowej pałac przez wiele lat zamieszkiwany był przez pracowników miejscowego PGR-u. W latach 1973-1983 mieścił się w nim Zakład Poprawczy Ministerstwa Sprawiedliwości. Od dnia 1 stycznia 1984 w pałacu mieści się Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy.


Pałac wzniesiony jest na planie prostokąta z niższymi skrzydłami bocznymi. Od frontu obiekt jest dwukondygnacyjny, od strony ogrodu posiada trzy kondygnacje. Korpus wieńczy dach mansardowy z lukarnami, skrzydła boczne dachy mansardowe. Dekoracja elewacji opiera się na podziałach pilastrami wspartymi na cokole parteru. Na osi elewacji (fasady wschodniej) znajduje się pseudoryzalit z portalem balkonowym. Od strony ogrodu (elewacja zachodnia) na osi mieści się taras. Wewnątrz budynku zachowane sklepienia kolebkowe z lunetami oraz dekoracje sztukatorskie.

opr. Piotr Bieruta

 

 

Literatura:
Henryk Ciesielski, Hanna Wrabec Katalog zabytkowych ogrodów i parków województwa legnickiego, Legnica 1997
Konstanty Kalinowski Architektura doby baroku na Śląsku, Warszawa 1977
Konrad Klose Beiträge zur Geschichte der Stadt Lüben, Lüben 1924)
Jerzy Pilch Leksykon zabytków architektury Dolnego Śląska, Warszawa 2005
Henryk Rusewicz Świątynie powiatu lubińskiego, Lubin 2006
Robert Weber Schlesische Schlosser T. 1-3. Dresden 1909-1913
Wykaz zabytkowych cmentarzy w Polsce. Województwo Legnickie w Studia i Materiały 4/19 (7) (praca zbiorowa pod red. Andrzeja Michałowskiego), Warszawa 1997
Zabytki Sztuki w Polsce. Śląsk, (praca zbiorowa pod red. Sławomira Brzezickiego, Christine Nielsen, Grzegorza Grajewskiego, Dietmara Poppa), Warszawa 2006

Szklary Górne - Cmentarz przykościelny

Szklary Górne (Ober Gläsersdorf)

 

Cmentarz przykościelny
(nr rej.: 929/L z 16.02.1990)

 

Zabytkowy cmentarz w Szklarach Górnych otacza kościół par. p.w. św. Piotra i Pawła. Założony został w XIV stuleciu. Prostokątny w planie teren cmentarza o powierzchni 0,28 ha zamknięty jest kamiennym murem. Na jego obszarze znajdują nieliczne groby z XIX i początków XX wieku. Obecnie cmentarz jest nieczynny dla pochówków.

opr. Piotr Bieruta

Literatura:
Henryk Ciesielski, Hanna Wrabec Katalog zabytkowych ogrodów i parków województwa legnickiego, Legnica 1997
Konstanty Kalinowski Architektura doby baroku na Śląsku, Warszawa 1977
Konrad Klose Beiträge zur Geschichte der Stadt Lüben, Lüben 1924)
Jerzy Pilch Leksykon zabytków architektury Dolnego Śląska, Warszawa 2005
Henryk Rusewicz Świątynie powiatu lubińskiego, Lubin 2006
Robert Weber Schlesische Schlosser T. 1-3. Dresden 1909-1913
Wykaz zabytkowych cmentarzy w Polsce. Województwo Legnickie w Studia i Materiały 4/19 (7) (praca zbiorowa pod red. Andrzeja Michałowskiego), Warszawa 1997
Zabytki Sztuki w Polsce. Śląsk, (praca zbiorowa pod red. Sławomira Brzezickiego, Christine Nielsen, Grzegorza Grajewskiego, Dietmara Poppa), Warszawa 2006

Szklary Górne - Kościół par. pw. św. Piotra i Pawła

Szklary Górne (Ober Gläsersdorf)


Kościół par. pw. św. Piotra i Pawła
(nr rej.: 855 z 22.02.1961)

 

Kościół w Szklarach Górnych po raz pierwszy wymieniony został w źródłowych dokumentach w 1376 roku. Obecna bryła świątyni ukształtowana została w wyniku przekształceń budowlanych dokonanych w 1516 i 1664 roku. Obiekt restaurowano w 1820 i 1910 roku. W latach 80-tych XX wieku kościół poddano remontowi.


Świątynia w Szklarach Górnych jest murowaną, orientowaną budowlą o halowym układzie, z prosto zamkniętym prezbiterium. Od strony zachodniej do dwunawowego korpusu obiektu przylega, założona na planie kwadratu, wieża, która w górnej partii przechodzi w ośmiobok. Po południowej stronie budynku znajduje się kaplica grobowa oraz kruchta, od strony północnej dwie zakrystie. Budynek wieńczą dachy dwuspadowe oraz hełm namiotowy (wieża). Wnętrze korpusu świątyni zamknięte jest czteroprzęsłowym sklepieniem krzyżowym, prezbiterium sklepieniem krzyżowym. Wewnątrz kościoła zachowało się bogate wyposażenie. Na uwagę zasługuje m.in.: barokowy ołtarz z około 1700 roku, manierystyczna ambona z 1610 roku, gotycka chrzcielnica z początków XVI stulecia oraz, na bocznych ścianach prezbiterium, doskonale zachowana grupa całopostaciowych epitafiów rodów von Stossel i von Schindel z XVI i XVII wieku. Są one zwieńczone wspólnym belkowaniem wspartym na kolumnach korynckich.

opr. Piotr Bieruta

 

 

Literatura:
Henryk Ciesielski, Hanna Wrabec Katalog zabytkowych ogrodów i parków województwa legnickiego, Legnica 1997
Konstanty Kalinowski Architektura doby baroku na Śląsku, Warszawa 1977
Konrad Klose Beiträge zur Geschichte der Stadt Lüben, Lüben 1924)
Jerzy Pilch Leksykon zabytków architektury Dolnego Śląska, Warszawa 2005
Henryk Rusewicz Świątynie powiatu lubińskiego, Lubin 2006
Robert Weber Schlesische Schlosser T. 1-3. Dresden 1909-1913
Wykaz zabytkowych cmentarzy w Polsce. Województwo Legnickie w Studia i Materiały 4/19 (7) (praca zbiorowa pod red. Andrzeja Michałowskiego), Warszawa 1997
Zabytki Sztuki w Polsce. Śląsk, (praca zbiorowa pod red. Sławomira Brzezickiego, Christine Nielsen, Grzegorza Grajewskiego, Dietmara Poppa), Warszawa 2006

Szklary Górne - Park

Szklary Górne (Ober Gläsersdorf)

 

Park
(nr rej.: 690/L z 25.06.1986)

 

Po południowej stronie pałacu i ogrodu ozdobnego znajduje się park typu krajobrazowego z elementami romantycznymi, który genezą swą może sięgać I połowy XIX wieku. Do założenia parku wykorzystane zostały rozległe łęgi porośnięte dębami, rozciągające się w południowej stronie ogrodu ozdobnego. W północno-wschodniej części parku znajduje się duża polana. Zielona wysepka parkowa ukształtowana została w dawnym miejscu ogrodów gospodarczych, które od południa mogły przylegać do ogrodu ozdobnego.


Istotnym elementem kompozycji założenia parkowego jest ozdobny staw, zasilany wodą płynącą rowem, formowanym na podobieństwo strumienia. Z licznych niegdyś elementów architektury ogrodowej zachowały się ruiny wzniesionego około 1720 roku pawilonu z ciekawą kolumnadą i pięknymi figlarnymi rzeźbami z piaskowca. Park wraz z ogrodem ma powierzchnię 8 ha. Rośnie w nim około 70 gatunków drzew i krzewów. Najstarsze sadzone w grupy drzewa to: dęby, lipy i kasztanowce liczące dzisiaj około 170 lat. Zasadniczy drzewostan parku pochodzi z około 80-tych lat ubiegłego stulecia. W 1900 roku drzewostan parkowy wzbogacono. Dosadzone zostały wówczas cyprysiki, świerki, kasztany, dęby, jedlice.

opr. Piotr Bieruta

Literatura:
Henryk Ciesielski, Hanna Wrabec Katalog zabytkowych ogrodów i parków województwa legnickiego, Legnica 1997
Konstanty Kalinowski Architektura doby baroku na Śląsku, Warszawa 1977
Konrad Klose Beiträge zur Geschichte der Stadt Lüben, Lüben 1924)
Jerzy Pilch Leksykon zabytków architektury Dolnego Śląska, Warszawa 2005
Henryk Rusewicz Świątynie powiatu lubińskiego, Lubin 2006
Robert Weber Schlesische Schlosser T. 1-3. Dresden 1909-1913
Wykaz zabytkowych cmentarzy w Polsce. Województwo Legnickie w Studia i Materiały 4/19 (7) (praca zbiorowa pod red. Andrzeja Michałowskiego), Warszawa 1997
Zabytki Sztuki w Polsce. Śląsk, (praca zbiorowa pod red. Sławomira Brzezickiego, Christine Nielsen, Grzegorza Grajewskiego, Dietmara Poppa), Warszawa 2006