Krzeczyn Wielki - Cmentarz przykościelny

Krzeczyn Wielki (Gross Krichen)

 

Cmentarz przykościelny
(nr rej.: 852/L z 16.02.1990)

 

Cmentarz znajduje się w otoczeniu świątyni. Jego najbardziej rozległa partia rozciąga się po północnej stronie kościoła. Cmentarz założony został w XIV, wraz z budową najstarszego murowanego miejscowego kościoła. Teren cmentarza otacza kamienny i ceglany mur z furtą usytuowaną na wprost wieży kościoła. Zabytkowa powierzchnia cmentarza wynosi 0,46 ha, na jego terenie znajdują się drzewa pomnikowe i starodrzew. Cmentarz został niemal całkowicie pozbawiony płyt nagrobnych.

opr. Piotr Bieruta

Literatura:
Henryk Ciesielski, Hanna Wrabec Katalog zabytkowych ogrodów i parków województwa legnickiego, Legnica 1997
Konrad Klose Beiträge zur Geschichte der Stadt Lüben, Lüben 1924
Hanna Kozaczewska-Golasz Mauzolea i kaplice grobowe od XVI do początków XX wieku w dawnym województwie legnickim, Wrocław 2001
Jerzy Pilch Leksykon zabytków architektury Dolnego Śląska, Warszawa 2005
Robert Weber Schlesische Schlosser T. 1-3. Dresden 1909-1913
Wykaz zabytkowych cmentarzy w Polsce. Województwo Legnickie w Studia i Materiały 4/19 (7) (praca zbiorowa pod red. Andrzeja Michałowskiego), Warszawa 1997
Zabytki Sztuki w Polsce. Śląsk, (praca zbiorowa pod red. Sławomira Brzezickiego, Christine Nielsen, Grzegorza Grajewskiego, Dietmara Poppa), Warszawa 2006

Krzeczyn Wielki - Kościół fil. pw. św. Marii Dominiki z Mazzarello

Krzeczyn Wielki (Gross Krichen)


Kościół fil. pw. św. Marii Dominiki z Mazzarello
(nr rej.: 856 z 23.02.1961)

 

Najstarsze wzmianki o kościele w Krzeczynie Wielkim pochodzą z 1399 roku. Wówczas zostały mu nadane uprawnienia parafialne. Świątynia jest budowlą gotycką, przebudowana i powiększoną w XVII stuleciu oraz poddaną restauracji w XIX wieku. Został częściowo zniszczony podczas działań wojennych w 1945 roku (destrukcji uległ m.in. ostrosłupowy hełm wieży). Remont obiektu zrealizowano w latach 1959-1960.


Budynek kościoła jest orientowany, wzniesiony na planie prostokąta z kamieni polnych i cegieł z użyciem ciosów kamiennych. Jest budowlą jednonawową z węższym, prostokątnym w planie prezbiterium i zakrystią. Bryłę kościoła od zachodu zamyka potężna pięciokondygnacyjna wieża, zbudowana na planie zbliżonym do kwadratu z kamieni polnych, z wykorzystaniem piaskowcowych ciosów w narożach. Korpus nawowy kościoła, prezbiterium i przybudówki wieńczą ceramiczne dachy dwuspadowe, natomiast wieżę płaski dach drewniany. Do wieży przylega od strony południowej XVII-wieczne, dwukondygnacyjne mauzoleum rodu von Hoberck (obecnie pełni funkcję kaplicy). Wnętrze mauzoleum posiada sklepienie krzyżowe wsparte na centralnym filarze. W kondygnacji dolnej znajduje się krypta przekryta sklepieniami kolebkowymi.


Wewnątrz kościoła zachowało się interesujące wyposażenie pochodzące z okresu nowożytnego. Są to renesansowe bogato zdobione rzeźbiarsko i polichromowane ołtarz i ambona, barokowa, dekorowana ornamentem roślinnym loża kolatorska z przełomu XVII i XVIII stulecia oraz piaskowcowe płyty nagrobne (Krzysztofa von Brauchitscha z około 1600 roku i Ewy von Brauchitsch z domu von Bock – żony Krzysztofa również z około 1600 roku).

opr. Piotr Bieruta

 

 

Literatura:
Henryk Ciesielski, Hanna Wrabec Katalog zabytkowych ogrodów i parków województwa legnickiego, Legnica 1997
Konrad Klose Beiträge zur Geschichte der Stadt Lüben, Lüben 1924
Hanna Kozaczewska-Golasz Mauzolea i kaplice grobowe od XVI do początków XX wieku w dawnym województwie legnickim, Wrocław 2001
Jerzy Pilch Leksykon zabytków architektury Dolnego Śląska, Warszawa 2005
Robert Weber Schlesische Schlosser T. 1-3. Dresden 1909-1913
Wykaz zabytkowych cmentarzy w Polsce. Województwo Legnickie w Studia i Materiały 4/19 (7) (praca zbiorowa pod red. Andrzeja Michałowskiego), Warszawa 1997
Zabytki Sztuki w Polsce. Śląsk, (praca zbiorowa pod red. Sławomira Brzezickiego, Christine Nielsen, Grzegorza Grajewskiego, Dietmara Poppa), Warszawa 2006

Krzeczyn Wielki - Park i aleja lipowa Krzeczyn-Lubin

Krzeczyn Wielki (Gross Krichen)

 

Park i aleja lipowa Krzeczyn - Lubin
(nr rej.: 458/L z 17.07.1976)
(nr rej.: 703/L z 25.06.1986)

 

Park krajobrazowy znajduje się po południowej i wschodniej stronie pałacu. Został założony jako ogród ozdobny w końcu XVII stulecia. Przekształcenia, które nadały założeniu charakter parku krajobrazowego odbyły się w pierwszej ćwierci XIX wieku, po 1872 roku i na początku XX wieku.


Układ parku jest nieregularny. Od strony południowej i wschodniej granicę tworzy wiejska droga, od zachodu kamienny mur, od północy strumień zakończony stawem. Drugi strumień przecina założenie na osi wschodnio-zachodniej. Przy tym strumieniu, przed południową fasadą, znajduje się rozległy staw. Na wschodnim krańcu parku usytuowana jest klasycystyczna kaplica grobowa rodu von Mitscher, zbudowana po 1872 roku. Kaplica jest budynkiem wzniesionym na planie prostokąta z wąskim prostokątnym prezbiterium i kryptą pod przestrzenią nawową. Wejście poprzedza dwukolumnowy portyk dorycki. Elewacje kaplicy obłożone zostały piaskowcowymi ciosami. Budynek jest zdewastowany, nie przetrwały w nim żadne nagrobki. Elementem kompleksu parkowego jest także aleja lipowa prowadząca do Lubina. Została ona w 1986 roku zakwalifikowana jako odrębny obiekt zabytkowy.


Obecnie założenie parkowe w Krzeczynie Wielkim jest ogólnie zaniedbane. W najgorszym stanie są stawy (zanieczyszczone o zatartych liniach brzegowych) i układ kanałów wodnych (częściowo zarośnięte i zanieczyszczone). W drzewostanie parkowym przeważają graby pospolite, lipy drobnolistne, dęby szypułkowe i świerki pospolite. Drzewa pomnikowe to: buk pospolity, kasztanowiec biały i trzy dęby szypułkowe.

opr. Piotr Bieruta

Literatura:
Henryk Ciesielski, Hanna Wrabec Katalog zabytkowych ogrodów i parków województwa legnickiego, Legnica 1997
Konrad Klose Beiträge zur Geschichte der Stadt Lüben, Lüben 1924
Hanna Kozaczewska-Golasz Mauzolea i kaplice grobowe od XVI do początków XX wieku w dawnym województwie legnickim, Wrocław 2001
Jerzy Pilch Leksykon zabytków architektury Dolnego Śląska, Warszawa 2005
Robert Weber Schlesische Schlosser T. 1-3. Dresden 1909-1913
Wykaz zabytkowych cmentarzy w Polsce. Województwo Legnickie w Studia i Materiały 4/19 (7) (praca zbiorowa pod red. Andrzeja Michałowskiego), Warszawa 1997
Zabytki Sztuki w Polsce. Śląsk, (praca zbiorowa pod red. Sławomira Brzezickiego, Christine Nielsen, Grzegorza Grajewskiego, Dietmara Poppa), Warszawa 2006

Krzeczyn Wielki - Pałac

Krzeczyn Wielki (Gross Krichen)

 

Pałac
(nr rej.: 724/L z 26.06.1986)

 

Eklektyczny pałac wzniesiony w latach 1866 - 1872 roku dla ówczesnego właściciela majątku Eduarda Mitschera. Powstał w miejscu starszej, barokowej rezydencji z końca XVII stulecia. Około 1913 roku obiekt został nieznacznie przebudowany na zlecenie Hansa Mitschera. Prace remontowe wewnątrz obiektu przeprowadzono w latach 60-tych XX wieku i w roku 1986.


Pałac jest budowlą murowaną, tynkowaną założoną na planie prostokąta z niższym skrzydłem zachodnim zakończonym tarasem widokowym, przybudówką od strony wschodniej oraz basztą w południowo-wschodnim narożniku. Rezydencja jest obiektem piętrowym, z wysokim podpiwniczeniem i częściowo użytkowym poddaszem. Fasada znajduje się od strony północnej. Na jej osi ryzalit z doryckim portykiem kolumnowym, poprzedzonym schodami, na portyku taras, powyżej facjata mieszkalna zwieńczona łukiem odcinkowym z bocznymi spływami. Na osi elewacji południowej (ogrodowej) znajduje się taras z dwoma biegami schodów prowadzących do ogrodu. Elewacje posiadają ramową dekorację, którą tworzą pilastry z jońskimi kapitelami dźwigające gzymsy, kondygnacja podpiwniczenia zdobiona boniowaniem. Budynek wieńczą dachy wielopołaciowe z lukarnami. Od strony południowej pałacu znajdują się zabytkowe zabudowania folwarczne: oficyna, oficyna gospodarcza i obora.

opr. Piotr Bieruta

 

 

Literatura:
Henryk Ciesielski, Hanna Wrabec Katalog zabytkowych ogrodów i parków województwa legnickiego, Legnica 1997
Konrad Klose Beiträge zur Geschichte der Stadt Lüben, Lüben 1924
Hanna Kozaczewska-Golasz Mauzolea i kaplice grobowe od XVI do początków XX wieku w dawnym województwie legnickim, Wrocław 2001
Jerzy Pilch Leksykon zabytków architektury Dolnego Śląska, Warszawa 2005
Robert Weber Schlesische Schlosser T. 1-3. Dresden 1909-1913
Wykaz zabytkowych cmentarzy w Polsce. Województwo Legnickie w Studia i Materiały 4/19 (7) (praca zbiorowa pod red. Andrzeja Michałowskiego), Warszawa 1997
Zabytki Sztuki w Polsce. Śląsk, (praca zbiorowa pod red. Sławomira Brzezickiego, Christine Nielsen, Grzegorza Grajewskiego, Dietmara Poppa), Warszawa 2006